Rematou a V edición do Carballo Interplay, que este ano pretendía avanzar cara a unha certa madurez, a medida que os contidos dixitais se van profesionalizando e tomando en serio no panorama mediático global. Creamos unha Zona Pro na que xuntamos a distintos players a nivel estatal (televisións, axencias de talento, produtoras, plataformas, etc) con creadoras e creadores que queren sacar adiante os seus proxectos superando o amateurismo co que aínda se segue a asociar a maior parte do contido en internet. Son conscientes de que xa estamos entrando noutra etapa: aquela na que a audiencia dixital achega valor e tamén ingresos para quen produce os contidos. Para a xeración millennial e a que vén despois internet non é unha canle marxinal. É a fundamental, se non a única, e o diñeiro estase dirixindo cada vez máis cara aí. Unha das produtoras coa plantilla máis grande que hai en Galicia, Asubío Media, está en Carballo e produce contidos soamente para Youtube, por poñer un exemplo dificilmente máis próximo.
Estes días veu xente flipante a Carballo. Profesionais da comunicación que traballan no xornalismo, na produción de webseries, de entretemento, de todo tipo de contidos dixitais, que apostan polas novas linguaxes, polos novos formatos, e sobre todo polo talento novo. Tiven moitas conversas interesantes con estas persoas que están fóra de Galicia, e varias delas mostráronse sorprendidas pola creatividade que hai aquí pero tamén polo pesimismo, a desilusión e a falta de oportunidades que teñen neste país as creadoras e creadores dos medios dixitais, que teñen moito que contar e non teñen onde facelo de forma profesional, a menos que emigren. Porque os medios públicos e concertados lles pechan as portas moitas veces con desprezo, póñenlles as cousas difíciles, non están interesados en poñerse á vangarda nin arriscar, aínda que teñan os recursos para facelo. Tampouco en cumprir coa obriga fundamental de calquera medio: contar as historias de maneira que importen e sexan relevantes para as novas xeracións, facer crecer o ecosistema cultural e fortalecer o noso espazo de comunicación e a nosa presenza nas novas canles. O contrario é morrer, e cara a iso imos se non espabilamos.
Humildemente desde este festival queremos romper esta inercia, mostrar que hai novos camiños, novas maneiras de facer, novas oportunidades para unha xeración chea de talento e de cousas que dicir. E teño clarísimo, como comentabamos o xoves na Zona Pro, que eles van ser os que manden nos medios de comunicación dentro de dez anos. Xente que vén do dixital, que entende os novos medios e as novas audiencias. O papel e a televisión tradicional son para Terito, you know.
No que respecta ao ámbito galego só falta que o creamos, que manteñamos a ilusión e a paixón por traballar, e que recobremos o poder de facer cousas a base de facelas, sen pedir permiso e sen chorarlle a ninguén, con toda a dignidade e orgullo. Hai toda unha audiencia aí agardando a que tomemos isto en serio e lle deamos contidos de calidade, creativos, innovadores, que retraten a Galicia real e que proxecten con imaxinación a Galicia dos anos 20 que están á porta, máis alá de Xacobeos e outras propagandas predecibles que nos veñen enriba. Temos que contar con ela e poñernos ao choio.
É a miña principal conclusión desta quinta edición dun festival que se fai nun lugar pequeno, grazas á aposta política e á confianza do seu concello. Aposta política e confianza, iso é todo o que precisamos como país para facer cousas, para crecer e mellorar, acoller talento de todo o mundo e mostrarlle tamén ao mundo o noso.
Tamén dixeron moitos, de aquí e de fóra, que flipaban coa organización do Carballo Interplay, e diso estou moi orgullosa. O que conseguiron levantar e consolidar nestes 5 anos as xefas Sonia Méndez e Ana Dixital é impresionante. E tamén o equipo que crearon, do que teño a sorte de que me deixen formar parte. Elixir a persoas e proxectos que admiras para convidalos a que veñan pasar uns días contigo a un festival, e así podelos coñecer de perto, é un luxo de traballo.
A xente que traballa no CIP faino con total liberdade, e tamén con responsabilidade e ganas de normalizar certas cuestións, como o feito de que haxa unha maioría de mulleres na organización e entre as convidadas que traemos. Ou que fagamos a maior parte da comunicación en galego e iso non nos impida ser inclusivas con outras linguas e ter alcance internacional, sen que a ninguén de fóra pareza molestarlle (os únicos que algunha vez repunaron foron xente galega, mira ti). Quero destacar este ano o esforzo do equipo de comunicación: Sonia Díaz e Cibrán Tenreiro cos medios, que falaron do festival desde fóra de Galicia máis que nunca, Tamara de la Fuente facendo un traballo brutal coas redes sociais, a fantástica imaxe gráfica de Isabel Vila, as fotazas de David Tombilla e o currazo do equipo de Edición Rusa, que este ano ademais de documentar en vídeo todo o que pasou en festival, encargáronse de retransmitir en directo as actividades a través do Facebook Live. Podédelas ver neste enlace. E, por suposto, o equipo de produción, dirección, voluntarios e colaboradores: sen eles non hai festival que contar.
Cada remate do CIP sempre supón un comezo: de novos proxectos, de novas carreiras creativas, do percorrido de moitos traballos, de relacións profesionais e persoais. Estamos derreadas pero coas pilas máis cargadas ca nunca, seguras de que o ano que vén o crecemento do sector, e do festival canda el, será aínda máis grande. Vémonos na próxima edición do Carballo Interplay.
Unha das posibilidades que sempre máis me fascinou de internet é poder compartir descubertas de aquilo que me gusta e me interesa. Intereses teño moitos, pero ultimamente estou moi atenta ao que pasa no mundo da comunicación e o xornalismo en Galicia. Que se conta, como se conta, quen o conta. Hai moitos profesionais facendo moi boas historias, tamén hai amateurs que producen contidos boísimos. Non sempre están nas portadas dos medios, ás veces nin están nos medios online, pero si que é certo que dun tempo a esta parte a maioría dos medios galegos son accesibles na web. E está empezando a renacer o xornalismo dixital da man de algúns micromedios especializados. Hainos que levan xa un tempo e teñen un nivel moi alto, como GCiencia, Campo Galego ou Historia de Galicia. Hainos que veñen doutros soportes e se incorporan cada vez mellor á web, como a revista Luzes, CRTVG ou o meu querido El Progreso, #omellorxornal. Temos vellos coñecidos, nativos dixitais, como Praza e Sermos Galiza, ou exitosas iniciativas locais Pontevedra Viva. Outros empezan a nacer, como Luscofusco, Adiante.gal ou Inorantes, e mesmo se está a explorar o contido audiovisual en proxectos como Nós Televisión ou a recén nacida Anduriña TV. A todos eles cómpre seguirlles a pista.
Penso que hai aínda moito espazo para facer xornalismo en Galicia e en galego. O que podemos facer por agora, en beneficio de todos, é prestar atención a estes medios, lelos, compartir o que fan, sempre que nos guste. Esixirlles que o que fan nos guste máis aínda para podelo compartir mantendo criterios de calidade. Buscar novos públicos a través das redes sociais tratando de rachar as burbullas do filtro. Crear, en definitiva, un ecosistema de consumidores de xornalismo dixital en galego, que sexan esixentes e que tamén estean dispostos a pagar por el, dun xeito ou doutro. A maneira vai aparecer, teño moita fe niso, pero antes precisamos masa crítica, comunidades fortes, contidos atractivos, miradas novas. Reportaxes, análises, entrevistas, en diferentes formas: queremos máis e mellor fotografía, máis e mellores interactivos, máis e mellor podcast, máis e mellor contido audiovisual.
Mentres non chega o que falta, coidemos e valoremos o que hai. Acabo de crear unha revista en Flipboard -que é unha aplicación para compilar e prescribir contido online- na que vou ir xuntando as historias que máis me interesen do que se publica nos xornais e plataformas dixitais, en Galicia ou sobre nós. Son contidos que se cadra non vedes nas portadas nin se fan moi virais, pero que paga a pena ler, escoitar ou ver, aínda que sexa de maneira atemporal.
Sei que usar un agregador en 2018 non é o máis moderno, pero eu Flipboard si que o sigo utilizando, sobre todo en dispositivos móbiles. E penso que esta escolma pode ser útil, polo menos para quen se queira fiar do meu criterio persoal. Aquí a tedes.
Este post tiña que ser escrito varios meses atrás, que foi cando decidín volver as redes sociais co ímpetu co que sempre estiven nelas, ou máis, despois de ter aberto este espazo anunciando que me retiraba do social media. Aquel arrebato foi nun período vacacional que me serviu para desintoxicarme e reflexionar, aprender sobre o meu comportamento online e o do resto, buscar unha vida mellor lonxe do ruído. Pero foi voltar á rutina, volver o ruído presidir a vida e recaín como unha mosca na drogaína social.
Morreu Xosé Manuel Carballo, o crego que era mago. O chairego que traducía a Moliere para que os veciños o representasen na súa lingua. Coñecino con 10 anos, era o único cura do a contorna que non me quería acristianar. E sempre me abraiaba como falaba coa xente. Cos pequenos e cos grandes. Un cura de aldea que era ilusionista e humorista. Un deses seres máxicos que existían na Terra Cha.
Desde hai un mes vivo de novo na miña cidade favorita.
Aínda non aterrei de todo, entre o estrés da mudanza, do traballo e dalgúns incidentes de saúde aínda non teño plena consciencia de volver estar vivindo na cidade na que xa morei nos mellores anos da súa e da miña vida. Foi entre 2001 e 2005, nos meus vintetantos. Na época de Irureta e da Champions League, da primeira Operación Triunfo e o GH de Pepe Navarro e Javito da Laracha. Do shock do Prestige. Da guerra de Iraq. Da primavera de Letizia e de Zapatero. Dos primeiros blogs. De cando o que colgaba das fiestras coruñesas eran bandeiras do Dépor ou de Nunca Máis, e a xente se manifestaba contra a bandeira de España xigante que puxera Paco Vázquez na coiraza do Orzán.
Esta chegada, ademáis do estrés e da pouca saúde mencionada anteriormente, está marcada polo de Cataluña, claro. Por colocar libros e facer bricolaxe canda Berto con Ferreras, Sardá e Arrimadas de fondo. Por tratar de fuxir das redes pero seguir espiando e compartir algunha parvada cando a emoción ou un par de vasos adulteran a vontade. Por estar tan ocupada e con tan pouca enerxía que non puiden aínda quedar con case ningún colega dos de aquí. Por levar a Lula a mexar onda a tumba de sir John Moore e camiñar ata a Torre con 25 graos aos sol, vestida de inverno e con varios paquetes de kleenex no peto para non ter que andar expectorando a barlovento. E por gozar de vivir no miolo da cidade logo de moitos anos no extrarradio, e xa saber os nomes dos veciños e non dos seus cans, ou parar a falar coa xente pola rúa. Hoxe volvendo para a casa cruceime na dársena con Amancio Ortega, real, e case lle solto un sorrinte “adeus, patrón” a ver se se me pega o famoso efecto Inditex, que era xa o que lle faltaba a esta cidade que nunca andou escasa de tontería.
A Coruña e mais eu, 12 anos despois.
Con esta sintonía de Devo inicio hoxe na Radio Galega unha colaboración semanal para o programa A tarde. Empezarei falando do tema co que abrín o blog, pero iremos comentando cada semana distintos temas relacionados coa cultura popular en internet, os contidos dixitais e como as redes están cambiando o noso mundo.
Escoitámonos os mércores entre as 5 e as 6.
(Vén da entrada anterior: “Adeus ás redes sociais”).
Aquí van algúns apuntamentos que fixen durante os días de detox e que, xa rematadas as vacacións, fun convertendo en conclusións finais.
O 15 de agosto, 3º día da cura, escribín:
«Teño subidón. Sinto como se houbese ao meu carón unha autoestrada cargada de coches, camións, ruído, fume e velocidade, e eu como heidi andando por unha vereda silvestre non moi lonxe de alí. Importante o matiz de “non moi lonxe”. A ausencia tamén se fai moi presente, non creades. Igual que alguén que deixa de beber será alcólico toda a vida, cando deixas as redes sociais é inevitable non sentirse fóra do mundo, cun comportamento anómalo. Salubre e máis lúcida ca nunca, pero un pouco becho raro.»
Segundo cambiaba estar pendente das redes por longos paseos sen móbil ocorríanseme máis alegorías.
«Cambiade autoestrada por río contaminado, por discoteca con tralla a todo dar, por centro comercial en Nadal, ou por cadea de montaxe nunha fábrica tóxica. Calquera destas comparacións cutres serven para non entrar en moitos detalles, e ningunha delas é agradábel. Antes estas mesmas metáforas eran bonitas: un río por onde flúe a información, un bar onde ter conversas estimulantes, unha praza ou un bazar onde compartir e facer vida, unha fábrica que nos trae progreso e novas fontes de riqueza. Todo iso acabouse. Río contaminado, discoteca con tralla, centro comercial, fábrica tóxica e depauperada. Puro desarrollismo e burbulla, aí estamos. Toca tratar de protexer espazos alternativos e facelos nosos de novo. De protexermos radicamente o espazo dixital. Como o espazo público físico. Como a saúde e o medio ambiente. Como a democracia.»
Xa vedes que axiña pasei da metáfora perralleira a invocar os máis altos valores, como a democracia ou o ecoloxismo. Pode que todo fique nunha deriva perroflauta ou en que estou para entrar na crise dos corenta.
«Apéome, pois, por unha cuestión de ecoloxismo. Non quero nin consumir máis lixo da conta nin axudar a producilo. Vou tratar de reducir ao máximo que poida a miña pegada dixital. Fóra likes e comentarios. Posts, tamén o intentarei. Se cadra podemos chamarlle veganismo dixital: trátase de facerlle ben ao medio ambiente, empezando polo propio corpo e mente. Saúde, paz e insumisión ao deseño das nosas vidas que leva a cabo o oligopolio das GAFA (Google, Amazon, Facebook e Apple).»
Hai moitos motivos para preocuparse por este oligopolio, e o consumo responsable é unha forma de disidencia, ao tempo que lle fas un favor á túa saúde mental e física. Tamén lin bastantes artigos estes días que xa estaban presentando alternativas a nivel tecnolóxico e político. Realmente empeza a rebelión contra esta internet de agora?
«Na medida do que poida, gustaríame contribuír a mudar este ecosistema informativo por outro máis sustentable. Non sei se o blockchain será o futuro nin se as grandes corporacións o van permitir. Non sei se o que haberá que reclamar é a nacionalización destas empresas. Pero se se dá un combate entre unha rede distribuída, aberta e regulada democraticamente, e a rede centralizada e propietaria e desregulada na que vivimos agora, sei de que lado quero estar.»
Das grandes batallas políticas volvo aos conflitos do día a día que me xera, ou que me evita, estar fóra das redes.
«Teño FOMO? (Medo a perderme o que pasa). Teño, pero cada vez menos. Agora teño máis ganas de perderme o que pasa. Sígueme gustando acceder á información á vella maneira: escollendo eu o que quero ler, consumindo contido e novas por min mesma, sen que me veñan recomendadas por vós. Prefiro facerme unha opinión ou indignarme despois de ler a noticia, non antes. En canto ás vosas movidas persoais, case me ten máis graza enterarme pola rexouba de toda a vida.»
De novo, a metáfora da adicción. Pero é que, cómame o demo, isto é unha maldita droga. Silicon Valley é o cartel de Medellín. E eu síntome limpa. Ben, máis ou menos.
«Pensei que sería máis difícil desprenderme do alcohol (Twitter) e do azucre (Instagram) pero non, estou guai. Síntome bastante máis salubre sen consumir esas sustancias. Facebook é unha substancia máis complexa, como o colesterol. Penso que seguirei entrando en Facebook, só desde a web, e dun xeito máis responsable, posteando o mínimo na miña conta persoal (falta por ver en qué se traduce iso de “o mínimo"). Nas contas do traballo xa tal.»
Isto escribino o 23 de agosto. E, xa de volta, sigo coa mesma idea. Mais haberá que seguir moi alerta para non recaer. Volver á rutina normal xa me fixo abrir o Facebook no navegador do portátil nun día máis veces que en todas as vacacións. É como un tic, entro sen darme conta, e cando levo media ducia de post lidos decátome e pecho outra vez. Sei que se non o fago caerei de novo presa do scroll infinito que, como as notificacións instantáneas, é unha das sustancias que lle meten á droga para que enganche máis e pasemos máis tempo en cada plataforma (e menos nas nosas vidas). Isto cóntao moi ben Tristan Harris, un antigo deseñador de Google que sabe perfectamente dos abusos da industria da información e no último ano iniciou unha cruzada contra as empresas que nos están roubando o tempo, a atención e a enerxía. A súa campaña online chámase “Time well spent” e non só se dirixe ás redes sociais senón tamén os medios de comunicación tolearon nesta batalla porque permanezamos con eles o maior tempo posible, de xeito que tamén nos teñen enganchados ás breaking news, sexan verdade ou non.
No medio deste proceso tiven un día no que pensei seriamente en conectarme de novo ás redes. Foi o 17 de agosto.
Mandar todo o plan a tomar por saco e conectarme rápido a Twitter foi o primeiro impulso cando souben do atentado de Barcelona. Entrei polo navegador, e pouco durei. Vinvos a moitos no Facebook agobiados bloqueando xente polo chunga que se pon por estas cousas, por como as redes favorecen a expresión das paixóns e arrebatos máis chungos, precisamente para provocar reaccións emocionais e ternos máis enganchados aínda. Xente que se alporiza polo que opina outra xente que se alporiza polo que di outra xente. Euforia e mal rollo xeralizado. Como cando entras nun bar e ves, desde a sobriedade a todo o mundo posto de farlopa. En serio, compensa?
Vin as mellores mentes da miña xeración (…) esfameadas, histéricas, espidas.
Non, non me vou facer a Carmen Avendaño das redes. Alguén o terá que facer, pero non son eu. Non teño tanto espíritu maternal, que cada quén se mate co que se mete, e eu tampouco estou libre de volver. Si que seguirei tocando o tema, posiblemente, porque intúo que vai ser un dos grandes conflitos dos próximos anos, a medida que a xente vaia espabilando. E non será un conflito pequeno, hai moito poder e diñeiro en xogo, combinados con velenos que tampouco nos escapan ao vulgo como o ego e a tontería. Polo de agora fico aqui fóra, neste rosmadoiro particular no que espero non vir dar moita brasa. Realmente abrino porque nalgún sitio quería falar do tema, e gustábame de novo a idea de ter un recuncho persoal á miña bóla, o sendeiro florido de Heidi a uns centros de metros da autoestrada. Quen queira virse para este lado será benvido. Lembrade, ecoloxismo e salubridade. Reduzamos e coidemos a nosa pegada dixital. Retrocedamos un pouco para avanzar cara a protección dunha rede que non dependa tanto das grandes plataformas, e cara a unha vida online que non dependa tanto desa droga que o capital creou en forma de novidades continuas, de scrolls infinitos e de likes.
Vou re-comezar este blog explicando por qué me estou quitando das redes sociais. De algún xeito esta transición é o motivo. Non teño moito que dicir pero cando queira comentar algo prefiro facelo por aquí. Bem-vindas, welcome.
A mediados de agosto decidín facer dúas semanas de desintoxicación dos social media. Levaba todo o 2017 pensándoo moito pero a decisión tomeina xa porque era iso ou cortar a man esquerda, que é a que uso para coller o móbil do peto sen darme conta e botar 20 minutos mirando calquera feed de scroll infinito tamén sen decatarme. Estábame sentindo moi saturada, mesmo empachada física e mentalmente, e xerábame moita ansiedade non poder parar de mirar o móbil en calquera ocasión, mentres facía calquera outra cousa, tirando o meu tempo de durmir, de traballar ou de pasalo ben, ao lixo. Como empezaban as vacacións decidín aproveitar a liberdade e cambio de rutina e probar 15 días, coa idea de volver en canto me reincorporase ao choio, esta mesma semana.
Empecei por un desafío sinxelo: non sen certa dor, quitei do teléfono as aplicacións de Twitter, Instagram e Facebook. De súpeto, ter que entrar a consultar esas redes, se quería facelo, non era un acto automático e inconsciente, senón que supuña pasar o traballo de abrir o navegador e empezar a teclear a URL de cada rede social. Iso, no caso probable de non poder aguantar a curiosidade, o FOMO ou o tedio de ter un tempo morto calquera e non saber xa facer con el outra cousa.
E si, confeso que traizoei a dieta entrando algunha vez desde o navegador nestas redes, e nalgunha destas veces acabei véndome atrapada dándolle para abaixo ao feed social de maneira automática. Pero outras destas veces escapei correndo, case con ganas de trousar. Como cando estás de resaca na casa de teus pais e che poñen un vaso de viño diante. Ou como cando deixas de fumar e o fume do tabaco empeza darche noxo. Empecei a sentirme moi ben por manterme lonxe de aí.
Non me estenderei nas razóns que me levaron a facelo. Cuspinas máis ou menos nun post que fixen en Facebook a comezos do verán, co título “Estou na lavadora”. Dalgún xeito aquel SOS («sacaime pronto de aquí») tiña que levarme a algún sitio, a decatarme de que ninguén me ía sacar e moito menos os meus colegas de Facebook. Tería que saír polo meu propio pé. Daquela chamoume a atención que moita xente me comentou que estaba de acordo, que sentía algo parecido. Por iso escribo agora isto, para contarvos que se sente do outro lado, e tamén como chegar. Como di Carlota Corredera, ti tamén podes.
Pero non vou dar consellos nin técnicas para deixar as redes. Cadaquén que atope o seu camiño e a súa motivación. Si que vou deixar algo da miña experiencia persoal a xeito de apuntamentos dun pequeno diario que fixen nos días da desinfoxicación. Será na vindeira entrada deste recén estreado blog.
Continuación: “O ben que se está aquí fóra”.